2/4/15

Η Ευρώπη «γεννήθηκε» στην Ελλάδα

 του Κυριάκου Βελόπουλου

Η Ευρώπη μυθολογικά και ιστορικά «γεννήθηκε» στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το μύθο που αφηγείται ο αρχαίος ποιητής Ησίοδος, το όνομα της Γηραιάς Ηπείρου προέρχεται από την πανέμορφη Ευρώπη, κόρη του βασιλιά της Φοινίκης, την οποία «άρπα­ξε» ο Δίας και την πήγε στην Κρήτη. Όταν πέθανε, οι Κρήτες, για να την τιμήσουν, έδωσαν το όνομά της σε μια από τις τότε γνωστές ηπείρους. Ιστο­ρικά, το όνομα Ευρώπη συναντάται και στον Όμη­ρο, ενώ ο πρώτος που ονομάζει Ευρώπη τον τότε δυτικό κόσμο είναι ο Αισχύλος (5ος π.Χ. αιώνας). Κατά μια άλλη εκδοχή η Γηραιά Ήπειρος ονομά­στηκε Ευρώπη από τις ελληνικές λέξεις «ευρύς + ωψ» που σημαίνει αυτός που έχει μεγάλα μάτια, ο ανοιχτομάτης και κατά μια άλλη από το erebu, που στη γλώσσα των Ασσυρίων και των Βαβυλω­νίων σημαίνει δύω.
Πίσω στους αιώνες, η Ευρώπη ταυτιζόταν με τον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, νοούταν ως ένας «κλειστός κύκλος» που περιστοιχιζόταν από βαρ­βάρους, αποτελούσε πολιτιστική και όχι γεωγρα­φική έννοια. Στη διαδρομή της, από τον 14ο μέχρι τον 18ο αιώνα, η Ευρώπη κατακερματίζεται σε πο­λυάριθμα κράτη και κρατίδια με βάση τη μοναρ­χική πρώτα (16ο -18ο αιώνα) και λαϊκή κατόπιν κυ­ριαρχία. Συγχρόνως, με τον κατακερματισμό αυτό για πρώτη φορά δημιουργείται η γεωγραφική έν­νοια της Ευρώπης κατά την εποχή των ανακαλύ­ψεων (από το τέλος του 15ου αιώνα και έπειτα). Τα ανατολικά της σύνορα τοποθετούνται από τον 19ο αιώνα στα Ουράλια Όρη. Στους αιώνες αυτούς η Ευρώπη παύει να είναι ένας κλειστός πολιτιστικός κύκλος και αποκτά στρατιωτική και εμπορική ισχύ με την ανάπτυξη και ακμή των ευρωπαϊκών δυνά­μεων και την εξέλιξή τους σε διεθνείς αυτοκρα­τορίες. Η Ευρώπη γίνεται το κέντρο του κόσμου, έχει την παγκόσμια κυριαρχία. Ταυτόχρονα όμως σπαράσσεται από εσωτερικές διαμάχες.
Η παγκόσμια υπεροχή της Ευρώπης σταματά με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με την επανάσταση του 1917 η Ρωσία απομακρύνθηκε από την κοινή ευρωπαϊκή παράδοση και τους κανόνες της. Η νέα τάξη πραγμάτων δεν ήταν πλέον ευρωπαϊκή αλλά παγκόσμια. Στις αρχές του 20ου αιώνα τα σύνορα των κρατών της Ευρώπης τροποποιούνται συνε­χώς, κάτι που δεν συμβαίνει σε καμία άλλη περι­οχή του πλανήτη. «Η Ευρώπη μπορεί να φαίνεται μια ήπειρος με παλιά κράτη και λαούς, αλλά από ορισμένες απόψεις είναι πολύ νέα, καθώς εφηύ­ρε ξανά και ξανά τον εαυτό της στον 20ο αιώνα, συχνά μέσα από επώδυνες πολιτικές μεταβολές», όπως γράφει χαρακτηριστικά στο βιβλίο του «Σκο­τεινή Ήπειρος, ο Ευρωπαϊκός Εικοστός Αιώνας», ο ιστορικός Mark Mazower.

voicenews.gr